Panik atak, kişinin bir anda yoğun korku, kaygı ve bedensel alarm hali yaşadığı bir durumdur. Kalp hızlanır, nefes değişir, göğüste sıkışma, baş dönmesi, titreme, terleme ve kontrolü kaybetme korkusu ortaya çıkabilir. Belirtiler çok gerçek ve yoğun hissedildiği için kişi kalp krizi geçirdiğini, bayılacağını ya da öleceğini düşünebilir. Bu nedenle panik atak yalnızca zihinsel bir korku değil, bedenin de güçlü biçimde katıldığı bir alarm tepkisidir.
Panik atak çoğunlukla aniden başlar, kısa sürede yoğunlaşır ve ardından yavaş yavaş azalır. Ancak atak geçse bile kişide yorgunluk, tedirginlik ve “Tekrar olacak mı?” düşüncesi kalabilir. Zamanla kişi kalabalık yerlerden, toplu taşımadan, yalnız kalmaktan veya daha önce panik yaşadığı ortamlardan kaçınabilir. Böylece sorun yalnızca atak değil, atağın tekrar etme korkusu haline gelir.
Panik döngüsünde beden bir belirti üretir, kişi bunu tehlike olarak yorumlar, kaygı yükselir ve belirtiler güçlenir. Örneğin kalp çarpıntısı “Kalbimde ciddi bir sorun var” düşüncesini tetiklediğinde, artan kaygı kalp atışını daha belirgin hale getirir. Panik atağın şiddetini yalnızca bedensel belirti değil, o belirtiye yüklenen felaket anlamı da artırır.
Yoğun stres, anksiyete, kontrol ihtiyacı, bastırılmış duygular, travmatik yaşantılar, uykusuzluk, yorgunluk, kafein ve diğer uyarıcılar panik atağa zemin hazırlayabilir. Ancak ilk kez yaşanan, göğüs ağrısı, bayılma veya yoğun nefes darlığıyla birlikte görülen belirtilerde kişinin kendi kendine “Bu panik atak” demesi doğru değildir. Öncelikle tıbbi değerlendirme gerekir.
Atak sırasında belirtilerle savaşmak yerine bedenin alarmda olduğunu fark etmek, nefesi yavaşlatmak, ayakları yere bastırmak, çevredeki nesnelere odaklanmak ve bedeni sürekli kontrol etmemek yardımcı olabilir. “Bu geçici bir alarm dalgası” düşüncesi, yaşanan durumu felaketleştirmeden karşılamayı kolaylaştırabilir.
Panik ataklar sık tekrarlıyorsa, kişi sürekli yeni bir atak bekliyorsa veya günlük yaşamını kısıtlamaya başladıysa profesyonel destek önemlidir. Psikoterapi, bedensel duyumların nasıl yorumlandığını, panik döngüsünü hangi düşüncelerin güçlendirdiğini ve kaçınmaların nasıl sürdürücü hale geldiğini ele alır. Panik atak bir zayıflık göstergesi değildir. Bedenin ve zihnin yoğun alarm tepkisidir; doğru şekilde anlaşıldığında yönetilebilir.